BATMAN İLİNDE KINA GECESİ MÜZİK GELENEĞİNİN TARİHSEL DÖNÜŞÜMÜ
DOI:
https://doi.org/10.64563/av.24Anahtar Kelimeler:
Batman yöresi, Türk halk müziği, kına gecesi, kına türküleri.Özet
Özet
Kültür, bir toplumun yaşam biçimini oluşturan ve kuşaktan kuşağa aktarılan maddi ve manevi unsurlar bütünü olarak tanımlanmaktadır. Bu yapı içerisinde yer alan geleneksel uygulamalar, toplumsal ve bölgesel farklılıklara bağlı olarak çeşitlilik göstermektedir. Evlenme sürecinin önemli aşamalarından biri olan kına gecesi törenleri, bünyesinde barındırdığı ritüeller, müzik uygulamaları, kullanılan çalgılar, mekân tercihleri ve törene eşlik eden uygulamalar açısından yöresel kültürün belirgin bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Batman yöresi, tarihsel süreç boyunca farklı kültürlerle etkileşim içinde gelişmiş, köklü ve zengin bir kültürel yapıya sahip olmuştur. Bu kültürel birikim, yörede gerçekleştirilen kına gecesi törenlerinin biçimlenmesinde ve müzikal yapısında etkili olmuştur. Ancak toplumsal değişim, göç hareketleri ve küreselleşmenin etkisiyle birlikte kına gecesi törenlerinde icra edilen müzik anlayışında ve uygulamalarda zaman içerisinde belirgin değişimler meydana gelmiştir. Bu çalışmada, Batman yöresinde düzenlenen kına gecesi törenlerinde icra edilen müziğin geçmişten günümüze geçirdiği değişim ve gelişim sürecinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma, betimsel araştırma yöntemiyle yürütülmüş; literatür taraması, alan çalışması ve yerel icracılarla gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla elde edilen veriler analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında kına gecelerinde icra edilen müzik türleri, kullanılan çalgılar, törenlerin gerçekleştirildiği mekânlar, müziği icra eden kişiler ve yörede öne çıkan eserler sistematik biçimde incelenmiş; elde edilen bulgular doğrultusunda Batman yöresi kına gecesi törenleri müziğinin günümüzdeki durumu değerlendirilmiştir.
Referanslar
Alaeddinoğlu, F. (2011). Batman şehri, fonksiyonel özellikleri ve başlıca sorunları (The functional characteristics and primary problems of the Batman city). Eastern Geographical Review, 24, 19–42. Dergipark
Çelik, Ö. (2024). Türkiye’de icra edilen yaylı halk çalgıları. Eurasian Journal of Music and Dance (EJMD), 2(24), 25–79.
Çolak, A. (2005). Anadolu’da örf ve adetlerin oluşması ve meşrulaşmasında rivayetlerin rolü. (düğün ve nikâh örneği). Doktora Tezi, TC Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam İlimleri, Hadis Anabilim Dalı.
Dursunoğlu, H.(2014). Türkiye Türkçesindeki Arapça Sözcükler ve Bu Sözcüklerdeki Ses Olayları. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 2014; 9(9):145-155
Gültekin, Z. G. D. (2023). Damat ağacından asma gecesine geleneksel Batman düğünleri. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 7(3), 2808–2827.
Güven, M. (2013). Türkülerin Varyantlaşması, Atatürk Üniversitesi. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 145-156.
Karakaş, R. (2015). Unutulmaya Yüz Tutmuş Bir Düğün Geleneği Olarak Ağaç
Karasar, N. (2005). “Bilimsel Araştırma Yöntemi”. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kardaş, C.(2013). Dengbêjlik Geleneği ve Âşık Edebiyatı ile Karşılaştırılması (Doktora Tezi) Fırat Üniversitesi.
Orhan, B.(2022) Dengbêjlik Geleneği Ve Toplumsal Hafıza: Batman Örneği (Yüksek Lisana Tezi) Mardin Artuklu Üniversitesi.
Polat, G. D. (2020). Kınanın gizli özneleri: Sağlık söylemleri altında yatan duyuların belleği. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 10(1), 124-137
Sunkar, M. & Tonbul, S. (2010). Batman şehrinin kuruluş ve gelişmesi. Coğrafya Dergisi, 21, 18-38.
Şişman, B (2017). Türk kültüründe evlilik. Ankara: Kurgan Edebiyat Yayınları.
Yıldırım, A., Şimşek, H. (2003), Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Ankara, Seçkin Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 ŞEVVAL TURGUT
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
