TÜRK MÜZİK KÜLTÜRÜNDE KLARNET

Yüksel TUNÇ

doi:10.64563/av.5

Yazarlar

Yüksel TUNÇ Munzur Üniversitesi https://orcid.org/0000-0002-4573-5540

DOI:

https://doi.org/10.64563/av.5

Anahtar Kelimeler:

klarnet, türk müziği, türk müziğinde klarnet

Özet

Klarnet, batı müziği kökenli üflemeli bir çalgı olmasına rağmen Türk müzik kültürü içerisinde özgün bir çalgı olarak benimsenmiş ve zamanla önemli roller üstlenmiştir. 19. yüzyılın sonlarına doğru ülkemize giriş yaptığı bilinen klarnetin, zaman içerisinde birçok bölgemizde kullanılıp yerli müzikal yapılarla uyum sağlayarak Türk müzik geleneği içinde yerleşik hale geldiğini söyleyebiliriz. Türk müziği ses sistemine uygun olarak icra edilmeye başlandıktan sonra ses rengi, teknik yeterliliği ve doğaçlamaya olanak tanıması bakımından Türk müzik kültürü içerisinde önemli bir çalgı haline gelmiştir. Klarnet, sadece ses üretimiyle sınırlı bir çalgı olarak düşünülmeyip aynı zamanda müzik kültürünün aktarımında ve müziksel kimliğin inşasında da önemli bir rol üstlenmektedir. Araştırmamızda genel olarak Türk müzik kültüründe klarnetin konumunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda klarnetin tarihsel süreci, Türk müziğine giriş serüveni, ön plana çıkan icracıları ve icra ortamları belirlenmeye çalışılmıştır.

Referanslar

Çağrı, S. (2006). Avrupa’da ve Türkiye’de klarnetin tarihsel gelişimi, Türk müziği icrasında klarnet çeşitlerinin ses sahaları ve parmak pozisyonları bakımından uygunluğunun incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi].

Dursun, D., & Karagöz Dursun, B. (2022). Türk halk müziği bağlamında değerler eğitimi boyutuyla bağlamanın sosyo-kültürel, ekonomik ve dinsel bir çalgı olarak kullanımı. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 8(1), 240–248.

Erdem, K. Ö. (2008). Klarnetin geçmişten günümüze Anadolu’da gelişimi ve icra edilişi [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].

Göktaş, U. (2022). Anonim olmayan Türk halk müziği eserlerine yönelik çeşitli tespitler. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(10), 1–18.

İmik, Ü., & Haşhaş, S. (2020). Müzik nedir ve hayatımızın neresindedir. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 6(2), 196–202.

Kılıç, K. (2023). Türk müziği ve Batı müziğinde kullanılan Albert ve Boehm sistem klarnet türlerinin farklılıklarının değerlendirilmesi. Sanat & Tasarım Dergisi, 13(2), 608–619.

Kulabaş, H. (2024). Klarnet icracısı İbrahim Efendi’nin taksimlerinin makamsal ve teknik açıdan incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi].

Küçük, M. (2024). Şükrü Tunar’ın klarnet taksimlerinin melodik ve makamsal yapılarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi].

Öbek, C. (2023). Kemençevî Fahire Fersan’ın eser icrasındaki tavır özellikleri: Hüzzam saz semâi örneği. Social Sciences Research Journal, 12 (4), 509-517.

Öztuna, Y. (2000). Türk mûsikîsi kavram ve terimleri ansiklopedisi (Yay. No: 245). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.

Öztürk, S. (2016). Klarnet icracısı Mustafa Çalar’ın icralarının tahlili ve Türk Müziği klarnet eğitiminde kullanımına yönelik bir çalışma [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi].

Öztürk, S. (2018). Türk Müziği klarnet icracılığında Selim Sesler. İdil Sanat ve Dil Dergisi, vol.7, no.41, pp.71-78.

Salman, M. T. (2020). Harput yöresinde klarnet icrası ve Mehmet Şerif Çeçen (Çaça) örneği [Yüksek Lisans tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi].

Tunç, Y., & Karaburun Doğan, D. (2024). Elâzığ Musiki Konservatuvarı Derneği’nin yöresel müziğe ve sosyo-kültürel yapıya katkıları. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 9(2), 162–176.

Tunç, Y. (2023). Türk Müziğinde iz bırakanlar V. Efe Akademi Yayınları.

İnternet Kaynakları

URL-1: https://www.rekormuzik.com/husnu-senlendirici-nin-hayati-ve-klarnet-seruveni?srsltid=AfmBOormHqmNJu65SroR6yFoF0V1wDYeMKn9PiiB_e2-rnIbcn9MOAxs (17.06.2025)

URL-2: https://bandirmamanset.com/kose-yazilari/bulent_altinbaskirpi-14206.html (18.06.2025)

URL-3: https://wannart.com/icerik/1562-klarnetin-nefesi-ismail-lumanovski (18.06.2025)